Chuyên đề
Nữ công

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh về đội ngũ giáo viên và sự nghiệp "trồng người" suy nghĩ về bước trưởng thành của đội ngũ nữ giảng viên trường ĐHSP Hà Nội

Chúng ta tự hào có các nữ giáo sư đầu ngành đã có nhiều đóng góp cho công tác nghiên cứu và giảng dạy của nhà trường cũng như sự nghiệp đào tạo của đất nước như GS. TSKH. NGND Hoàng Xuân Sính (Toán học), GS. NGƯT Đặng Thanh Lê (Ngữ văn), GS. TSKH Tạ Thúy Lan (Sinh học). Năm 1980, trường ĐHSP Hà Nội có 1 nữ Giáo sư Toán học đầu tiên của trường, hơn 30 năm sau, năm 2013, trường ĐHSP Hà Nội đã có 7 Giáo sư và 70 Phó Giáo sư là nữ. Đặc biệt trong 3 năm gần đây tỷ lệ nữ giảng viên được công nhận chức danh Phó Giáo sư ngày càng chiếm tỷ lệ cao. Năm 2011 có 16 giảng viên được bổ nhiệm chức danh Phó Giáo sư thì có 7 giảng viên là nữ; năm 2012 tỷ lệ đó là 6/13 (trong đó có 1 nữ Giáo sư) và năm 2013 tỷ lệ là 7/13.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc và nhân dân Việt Nam. Trong cả cuộc đời mình, Người luôn mong cho nước nhà độc lập, dân được tự do và đặc biệt Người thường xuyên quan tấm đến sự nghiệp giáo dục, bởi giáo dục có phát triển thì đất nước mới đi lên tiến kịp với thế giới. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người hiểu sâu sắc hơn ai hết vai trò to lớn của phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc. Người đã nói: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cũng như già, ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp rực rỡ”. Đối với nữ giáo viên - một lực lượng quan trọng trong sự nghiệp giáo dục, Người không những quan tâm mà còn động viên, khuyến khích để chị em làm tốt sự nghiệp “trồng người” cho nước nhà. Học tập và làm theo tư tưởng và đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hơn 60 năm qua đội ngũ nữ giảng viên của trường ĐHSP Hà Nội đã không ngừng phấn đấu vươn lên cùng với sự trưởng thành của nhà trường. Nhân dịp kỷ niệm 1974 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng (40 - 2014) và ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, chúng ta cùng tìm hiểu những quan điểm, tư tưởng của Người về giáo dục cũng như bước phát triển của tập thể nữ giảng viên trường ĐHSP Hà Nội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đánh giá cao vai trò và khả năng của phụ nữ Việt Nam trong cách mạng dân tộc dân chủ và cách mạng xã hội chủ nghĩa

Là một người yêu nước chân chính, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hi sinh, không tiếc sức mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Cũng chính từ trong thực tiễn hoạt động cách mạng, Người đã thấy được vai trò và khả năng to lớn của phụ nữ. Người cho rằng, câu nói của Mác: “Ai đã biết lịch sử thì biết rằng muốn sửa sang xã hội mà không có phụ nữ giúp vào thì chắc chắn không làm nổi” và câu nói của Lênin: “Đảng cách mạng phải phải làm sao dạy cho đàn bà nấu ăn cũng biết làm việc nước, như thế cách mạng mới gọi là thành công”, đều không phải là những câu nói lông bông. Bác khẳng định: “An Nam cách mệnh cũng phải có nữ giới tham gia mới thành công, mà nữ giới An Nam muốn cách mệnh thì phải theo phụ nữ quốc tế chỉ bảo”. Hiểu rõ vai trò và vị trí to lớn của phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc, Bác cũng đánh giá cao những tấm gương hi sinh của phụ nữ Việt Nam.

Trong thư gửi phụ nữ nhân kỷ niệm khởi nghĩa Hai Bà Trưng và ngày quốc tế phụ nữ 8/3/1952, Bác viết: “Hai Bà Trưng đã để lại cho phụ nữ Việt Nam một truyền thống vẻ vang là dũng cảm kháng chiến. Phụ nữ Việt Nam đã xứng đáng là con cháu hai bà và là một lực lượng trong quốc tế phụ nữ. Nhân dịp ngày 8 tháng 3 tôi kính cẩn nghiêng mình trước linh hồn cách liệt sĩ đã hi sinh cho Tổ quốc. Tôi kính chào các bà mẹ có con trong bộ đội, và các bà mẹ cùng vợ con của các liệt sĩ. Trong cuộc kháng chiến to lớn của dân tộc ta, phụ nữ đang gánh vác một phần quan trọng”.

Có thể nói, hơn ai hết, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấy được khả năng và sức mạnh to lớn của lực lượng phụ nữ ở mọi lứa tuổi, ở các tầng lớp khác nhau, ở cả miền xuôi cũng như miền ngược và ở mọi ngành nghề.

Trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, phụ nữ đã góp phần quan trọng, đặc biệt trong 9 năm kháng chiến chống Pháp gian khổ, cùng với mọi lực lượng của cả nước, phụ nữ đã tham gia tích cực làm nên những chiến công oanh liệt.

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở nhận thức chung về vai trò và khả năng của phụ nữ Việt Nam mà còn đánh giá đúng vị trí, vai trò và khả năng của chị em trong những điều kiện cụ thể, trong những nhiệm vụ trực tiếp. Chính vì vậy mà Người đã kịp thời động viên, phát huy được mọi khả năng của phụ nữ trong quá trình cách mạng của dân tộc.

Nếu như trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm, phụ nữ Việt Nam đã anh dũng, kiên cường, hi sinh không tiếc sức mình, thì trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc sau ngày giải phóng, họ cũng đã có những cống hiến vô giá. Ở đây, Bác cũng là người đã nhìn thấy vai trò và vị trí to lớn của lực lượng phụ nữ. Bác nói: “Ở các nhà máy hiện nay có rất nhiều cháu gái, có những cháu biết điều khiển những máy tiện, máy khoan, máy dệt tối tân... Trên các công trường cũng có nhiều nữ thanh niên, có các cháu gái đã biết lái máy xúc, máy xe vận tải.

Hiểu và đánh giá đúng vai trò, vị trí của phụ nữ Việt Nam trên mọi lĩnh vực, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn nêu gương những phụ nữ đảm đang, anh hùng trong sản xuất cũng như trong chiến đấu. Chính điều này Bác đã khơi dậy được niềm tự hào và tự tôn dân tộc, đồng thời động viên được chị em phụ nữ tích cực tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước và đấu tranh thống nhất nước nhà.

Từ việc đánh giá đúng vai trò, vị trí của lực lượng phụ nữ nói chung, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đặc biệt quan tâm đến đội ngũ nữ giáo viên.

Bác Hồ với đội ngũ nữ giáo viên và sự nghiệp “trồng người”

Hiểu và đánh giá đúng vai trò, vị trí của lực lượng phụ nữ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng cho rằng phụ nữ với những đức tính thiên bẩm như cần cù, đôn hậu, vị tha, chịu thương, chịu khó nên rất thích hợp với nghề thầy giáo. Bởi ở đó, họ có thể phát huy hết được những sở trường vốn có ở người phụ nữ. Trong bài nói chuyện với cán bộ, học sinh trường ĐHSP Hà Nội nhân Người về thăm trường ngày 21/10/1964, Bác nói: “Ở đây có ngót 4000 học sinh, một phần tư là cháu gái. Như thế là có tiến bộ, nhưng đang còn ít. Ngày nay, ở các nước xã hội chủ nghĩa anh em, nghề dạy học và nghề làm thuốc thì phụ nữ làm nhiều hơn”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Nhiệm vụ của thầy giáo, cô giáo là phải đào tạo ra những công dân tốt, cán bộ tốt cho nước nhà. Với quan điểm tư tưởng đó, Bác cũng khẳng định: “Có gì vẻ vang hơn là đào tạo những thế hệ sau này tích cực góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất. Dù tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, nhưng những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh. Đây là một điều rất vẻ vang. Nếu không có thầy giáo dạy dỗ cho con em nhân dân thì làm sao mà xây dựng chủ nghĩa xã hội được ? Vì vậy, nghề thầy giáo rất là quan trọng, rất là vẻ vang”.

Với nhiệm vụ nặng nề và vinh dự đó của nghề thầy giáo, Bác cũng cho rằng nữ sinh của trường ĐHSP phải nỗ lực và cố gắng để học tốt và rèn luyện đạo đức cách mạng. Mặt khác mọi người cũng cần giúp đỡ các học sinh nữ để họ có thể vươn lên không thua kém nam giới. Cũng trong bài nói chuyện tại trường ĐHSP Hà Nội, Người đã thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến những học sinh gái - một lực lượng quan trọng mà sau này họ sẽ là những nữ giáo viên góp phần vào sự nghiệp giáo dục của đất nước. Bác nói: “Một điểm nữa là các cháu gái chưa được giúp đỡ tốt. Các cháu trai, cháu gái chưa thật sự coi nhau như anh em, chị em ruột thịt trong một nhà. Trái lại còn có ý ganh tị, bắt bẻ, sợ bạn học sinh gái hơn mình thì mất thể diện “anh hùng nam tử”. Cháu nào còn rơi rớt tư tưởng và tác phong ấy thì cần phải sửa chữa. Cô giáo, thầy giáo trong chế độ ta cần phải góp phần vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Phải có chí khí cao thượng, phải “tiên ưu hậu lạc”, nghĩa là khó khăn thì chịu trước thiên hạ, sung sướng thì hưởng sau thiên hạ. Đấy là đạo đức cách mạng”.

Thường xuyên quan tâm đến lực lượng phụ nữ trong ngành giáo dục, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở Đảng và Chính phủ phải chú ý đào tạo nhiều giáo viên là nữ. Theo Bác làm như vậy là một trong những chính sách nhằm thực hiện sự bình đẳng giữa nam và nữ, đồng thời tạo điều kiện để phụ nữ có thể đóng góp nhiều hơn vào công cuộc xây dựng đất nước. Nói chuyện tại lớp đào tạo hướng dẫn viên các trại hè cấp 1 ngày 12/6/1956, Bác nhấn mạnh: “Trên 350 học viên mà chỉ có 20 phụ nữ thì ít quá. Giáo dục phải cổ gắng để phụ nữ nhiều hơn nữa. Trừ cải cách ruộng đất cán bộ phụ nữ được đào tạo nhiều, trong giáo dục, y tế, các ngành khác, số phụ nữ đều thấp. Nam nữ như thế đã bình đẳng chưa ? Các cô phải cố gắng”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, vì vậy mọi người đều phải học, cả dân tộc phải được học. Để thực hiện được điều này trách nhiệm trước hết là thuộc về giáo dục và trong đó có đội ngũ nữ giáo viên: “Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và vẻ vang, vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục. Bây giờ đang xây dựng nước Việt Nam dân chủ cộng hòa để dần dần đến chủ nghĩa xã hội. Kháng chiến thì cần nhiều cán bộ quân sự. Bây giờ xây dựng kinh tế, không có cán bộ không làm được. Không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế văn hóa. Trong việc đào tạo cán bộ, giáo dục là bước đầu. Tuy không có gì là oanh liệt, nhưng làm tròn nghĩa vụ là anh hùng, anh hùng tập thể”. Nhưng để có thể làm tốt nhiệm vụ giáo dục, người giáo viên phải thường xuyên học hỏi, có tinh thần cầu thị, có ý chí vươn lên. Đối với nữ giáo viên thì đây không phải là một việc dễ dàng, bởi vì thiên chức của người phụ nữ là làm mẹ, làm nội trợ. Vì vậy, mỗi người phải biết vượt mọi khó khăn, làm việc có kế hoạch để có thêm thời gian học tập. Trong bài nói chuyện tại lớp nghiên cứu chính trị khóa I, trường Đại học Nhân dân Việt Nam, Bác nhấn mạnh: “Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời. Suốt đời phải gắn liền với lý luận và công tác thực tế. Không ai có thể tự cho mình là biết đủ rồi, biết hết rồi. Thế giới ngày nay đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân”. Tư tưởng phải học và học không ngừng được Bác thường xuyên động viên và nhắc nhở: “Các cô, các chú đều biết giáo viên ngày nay không phải là “gõ đầu trẻ kiếm cơm” mà phụ trách đào tạo những công dân tiến bộ, những cán bộ tiến bộ cho dân tộc... Nhưng xã hội loài người ngày nay tiến lên nắm lấy nguyên tử. Người ta chinh phục thiên nhiên, chiếm cả cung trăng nữa. Tất cả tiến bộ rất nhanh. Cán bộ và giáo viên cũng phải tiến bộ cho kịp thời đại mới làm được nhiệm vụ. Chớ tự túc, tự mãn, cho là giỏi rồi thì dừng lại. Mà dừng lại là lùi bước, là lạc hậu, mình tự đào thải trước. Cho nên phải cố gắng học tập để cải tạo mình, cải tạo tư tưởng của mình, cải tạo con em và giúp việc cải tạo xã hội”.

Với Bác, đào tạo thế hệ trẻ hôm nay cho tương lai đất nước là vì lợi ích trăm năm của cả dân tộc. Lợi ích lâu dài của đất nước, của dân tộc phụ thuộc vào giáo dục, mà sự nghiệp giáo dục trước hết tùy thuộc rất nhiều ở đội ngũ giáo viên, Bác viết: “Học trò tốt hay xấu là do thầy giáo, cô giáo tốt hay xấu. Các cô, các chú phải luôn luôn nhận rõ trách nhiệm của mình”.

Quán triệt những quan điểm tư tưởng trên đây của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Việt Nam luôn luôn chăm sóc và quan tâm đến sự nghiệp giáo dục và lực lượng phụ nữ, nhất là đội ngũ nữ trí thức. Đặc biệt từ sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (năm 1975) đến nay, qua các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc từ lần thứ IV lần thứ XI và các Đại hội Phụ nữ toàn quốc lần thứ IV, V, VI, VII, VIII, IX, X và XI các hoạt động của chị em phụ nữ ngày càng được mở rộng và thu được những kết quả tốt đẹp. Điều này cũng góp phần vào việc động viên, khuyến khích sự phấn đấu vươn lên của đội ngũ nữ giảng viên trường ĐHSP Hà Nội.

Đội ngũ nữ giảng viên trường ĐHSP Hà Nội - 63 năm xây dựng và trưởng thành

Trường ĐHSP Hà Nội - một trong những trung tâm đào tạo đại học và sau đại học lớn của nước nhà. Nơi đây đã được coi như chiếc “máy cái” đào tạo cho ngành giáo dục những thầy cô giáo giảng dạy cho các cấp học phổ thông, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng sư phạm và các giảng viên có trình độ trên đại học cho một số trường đại học sư phạm của cả nước. Nhiệm vụ lớn lao đó đặt ra cho đội ngũ giảng viên và các thế hệ sinh viên của trường những trọng trách lớn lao. Trường ĐHSP Hà Nội còn vinh dự được Bác Hồ về thăm và nói chuyện. Những lời căn dặn, chỉ bảo của Người đã được thầy và trò, đặc biệt là đội ngũ nữ giảng viên của Trường thấm nhuần và thường xuyên phấn đấu thực hiện.

Trước hết về đội ngũ, chúng ta tự hào có các nữ giáo sư đầu ngành đã có nhiều đóng góp cho công tác nghiên cứu và giảng dạy của nhà trường cũng như sự nghiệp đào tạo của đất nước như GS. TSKH. NGND Hoàng Xuân Sính (Toán học), GS. NGƯT Đặng Thanh Lê (Ngữ văn), GS. TSKH Tạ Thúy Lan (Sinh học). Năm 1980, trường ĐHSP Hà Nội có 1 nữ Giáo sư Toán học đầu tiên của trường, hơn 30 năm sau, năm 2013, trường ĐHSP Hà Nội đã có 7 Giáo sư và 70 Phó Giáo sư là nữ. Đặc biệt trong 3 năm gần đây tỷ lệ nữ giảng viên được công nhận chức danh Phó Giáo sư ngày càng chiếm tỷ lệ cao. Năm 2011 có 16 giảng viên được bổ nhiệm chức danh Phó Giáo sư thì có 7 giảng viên là nữ; năm 2012 tỷ lệ đó là 6/13 (trong đó có 1 nữ Giáo sư) và năm 2013 tỷ lệ là 7/13.

Sự phấn đấu vươn lên không ngừng đó của đội ngũ giảng viên nữ đã góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của trường ĐHSP Hà Nội nói riêng và sự nghiệp giáo dục đào tạo của nước nhà nói chung. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng nói: “Nền giáo dục của chúng ta tốt hay không là tùy thuộc vào chất lượng giáo dục, mà chất lượng giáo dục trước mắt và nhất là ngày mai, tùy thuộc ở đội ngũ thầy giáo. Cho nên lo cho chất lượng giáo dục, lo cho cải cách giáo dục thì khâu quan trọng bậc nhất là lo cho đội ngũ thầy giáo này”.

Quán triệt tư tưởng đó, nữ giảng viên của trường ĐHSP Hà Nội không chỉ làm tốt công tác giảng dạy mà còn thường xuyên bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học. Để có học vị sau đại học các chị phải lao động một cách say mê, kiên trì và bền bỉ. Nhiều chị gặp không ít khó khăn về gia đình, về quan niệm xã hội vì thiên chức của người phụ nữ là nội trợ, là người mẹ và người vợ nhưng với quyết tâm vượt khó, vượt khổ để vươn lên bình đẳng với nam giới, số nữ giảng viên có học vị của trường cũng chiếm một tỷ lệ đáng kể. Theo thống kê của phòng Tổ chức cán bộ đến năm 2013, tỷ lệ giảng viên nữ có học hàm và học vị đang làm việc tại trường như sau:

Tổng số cán bộ giảng dạy của trường: 803, trong đó nữ là 443, chiếm 55%.

Thạc sĩ 499, trong đó nữ là 315, chiếm 64%.

Tiến sĩ 344, trong đó nữ là 138, chiếm 40%.

Phó Giáo sư 128, trong đó nữ là 45, chiếm 32%.

Giáo sư 12, trong đó nữ là 1, chiếm 8%.

Chúng ta có thể so sánh với tỷ lệ chung của cả nước (theo con số thống kê của văn phòng Bộ Giáo dục và Đào tạo).

Nữ giảng viên trong các trường đại học chiếm 45,74%, Phó Giáo sư là nữ chiếm 13,71% và Tiến sĩ là 17,2%. Như vậy, tỷ lệ nữ có chức danh khoa học và học vị của trường ĐHSP Hà Nội cao so với cả nước. Đó là thành quả của cả quá trình nỗ lực không mệt mỏi của đội ngũ nữ giảng viên trường ĐHSP Hà Nội.

Một thống kê khác từ phòng Khoa học Công nghệ, chỉ tính trong 5 năm trở lại đây (2009 – 2013) số cán bộ nữ chủ trì đề tài nghiên cứu khoa các cấp như sau:

 

Năm

Số cán bộ nữ chủ trì đề tài cấp Bộ/tổng số đề tài

Số cán bộ nữ chủ trì đề tài cấp Trường/tổng số đề tài

Tổng số đề tài các cấp do nữ cán bộ chủ trì

2009

30/50

62/179

92

2010

16/40

49/123

65

2011

6/9

60/102

66

2012

2/8

76/121

78

2013

4/15

71/115

75

 

Những con số trên phần nào cụ thể hoá rõ hơn những đóng góp của đội ngũ nữ giảng viên trường ĐHSP Hà Nội trong hoạt động NCKH.

Bên cạnh công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học, các chị còn tích cực tham gia vào công tác quản lý, các tổ chức đoàn thể của nhà trường. Trong 63 năm qua đã có 2 nữ bí thư Đảng ủy và 4 phó hiệu trưởng là nữ, nhiều chị là Trưởng bộ môn, Trưởng khoa, Phó trưởng khoa, Trưởng các phòng ban. Ở cương vị nào các chị cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình.

Với những đóng góp của đội ngũ nữ giảng viên trường ĐHSP Hà Nội cho nền giáo dục của đất nước, đến năm 2012 đã có 1 nữ giảng viên được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu nhà giáo nhân dân và 19 nữ giảng viên của trường được phong tặng danh hiệu nhà giáo ưu tú.

Nhìn lại chặng đường đã qua, đội ngũ nữ giảng viên của trường ĐHSP Hà Nội có quyền tự hào chính đáng về những thành tích đã đạt được. Mặc dù so với đội ngũ giảng viên nam những thành tích đó còn khiêm tốn, đó vừa là cơ hội nhưng cũng chính là thách thức để nữ giảng viên trường phấn đấu ở những thời gian tiếp theo, đặc biệt khi chúng ta đang ở vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và chuẩn bị cho sự nghiệp đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam như đề án của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mãi mãi đi xa. Nhưng những quan điểm tư tưởng của Người trong việc đánh giá vai trò, vị trí của lực lượng lao động nữ nói chung, đội ngũ nữ giáo viên nói riêng và tầm quan trọng của sự nghiệp giáo dục vẫn luôn là ánh sáng soi đường, đồng thời nhắc nhở mỗi chúng ta suy nghĩ và hành động.

 Một số hình ảnh liên quan:


Chân dung GS. TSKH Hoàng Xuân Sính, nữ Tiến sĩ khoa học chuyên ngành Toán học đầu tiên của Việt Nam


PGS. TS Trần Thị Đà và TS Lê Thị Hồng Hải, khoa Hóa học, thuộc nhóm nghiên cứu được trao bằng độc quyền sáng chế đầu tiên của trường ĐHSP Hà Nội



Nhiều nữ cán bộ được bổ nhiệm chức danh Phó Giáo sư năm 2013. Ảnh: Phòng Công tác Chính trị

Tác giả: PGS. TS. NGƯT Đào Tố Uyên - Khoa Lịch sử




Publish: 22/01/2014 - Views: 3486 - Lastest update: 22/07/2014 10:47:51 SA
Tin cùng chuyên mục