Vào những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, mọi con đường từ bắc vào nam đều phải đi qua khu vực này. Địa danh Đồng Lộc có diện tích khoảng 50 ha, nằm gọn trong một thung lũng hình tam giác, hai bên là đồi núi trọc, giữa là con đường độc đạo. Do địa hình như vậy nên bom đạn của địch dù trút xuống phía nào, đất đá cũng lăn xuống đường cản trở giao thông.

Đồng Lộc trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt, nơi đế quốc Mỹ liên tiếp dội bom hòng cắt đứt mạch máu giao thông. Chỉ tính riêng 240 ngày đêm (tháng 3-10/1968), không quân địch đã trút xuống đây 48.600 quả bom các loại. Dẫu vậy, hàng vạn chiến sĩ, bộ đội, công nhân giao thông, thanh niên xung phong và nhân dân vẫn bám trụ ngoan cường, đội mưa bom để đánh địch, nối đường, bảo đảm thông đường cho những chuyến xe chở hàng ra tiền tuyến.

Để giữ vững huyết mạch giao thông, quân dân ta cũng huy động tối đa mọi nguồn lực bảo vệ Ngã ba Đồng Lộc. Lúc cao điểm nơi này có tới 16.000 người, chủ yếu là bộ đội pháo binh và lực lượng thanh niên xung phong phá bom, mở đường. Trưa 24/7/1968, Tiểu đội 4 TNXP (thuộc Đại đội 2, Tổng đội TNXP 55 của tỉnh Hà Tĩnh) gồm 10 cô gái được giao nhiệm vụ san lấp hố bom và sửa đường thông xe sau các đợt ném bom của máy bay địch. Khoảng 17h cùng ngày, trận bom thứ 15 dội xuống Đồng Lộc, một quả bom rơi trúng cửa hầm nơi các cô trú ẩn. Tất cả tiểu đội nữ TNXP hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Sau khi đất nước thống nhất, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã chọn di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc để xây dựng Tượng đài chiến thắng. Công trình nằm dưới thung lũng trong Công viên Tuổi trẻ nơi trước đây chi chít những hố bom.

Kỷ niệm 47 năm Chiến thắng Ngã ba Đồng Lộc (24/7/1968 - 24/7/2015) và 68 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2015), tại khu di tích này sẽ diễn ra nhiều hoạt động tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì sự nghiệp giải phóng và thống nhất Tổ quốc.

 Văn phòng Công đoàn Trường sưu tầm.